Wczoraj wieczorem przeczytałam Młodej na dobranoc kolejny rozdział II tomu Baśnioboru, podczas gdy Młody na górnym łóżku czytał sobie piąty czy szósty tom "Zwiadowców".

A mnie ogarniało coraz większe zniechęcenie i złość.

Nie orientuję się w najnowszych książkach dla dzieci i nastolatków. Wszystkie, które napotykam, wydają mi się takie same: młodzi bohaterowie w jakimś kolejnym świecie fantasy, pełnym wymyślonych istot i bajkowych zagrożeń, mniej czy bardziej wiarygodnie uzasadnionych, i obowiązkowo w kilku tomach, żeby młody czytelnik mógł regularnie ciągnąć rodziców do księgarni ewentualnie przepuszczać w niej kieszonkowe.

O ile pierwsza część Baśnioboru jeszcze była do zniesienia, choć bez entuzjazmu z mojej strony, bo poza plastycznym opisem różnych stworów i pomieszanymi wszystkimi możliwymi mitologiami nic szczególnego tam nie znalazłam, to druga jest już chyba tylko pretekstem do wyciągnięcia kasy. Przygoda goni przygodę, dziwaczne stwory mnożą się na potęgę, ale nic z tego nie wynika. Książka pisana tak jak się robi filmy hollywoodzkie: coś dla chłopca (lekko gapowaty lecz dzielny bohater), coś dla dziewczynki (rezolutna bohaterka), trochę strachu, trochę humoru, gdzieś w tle majaczy niby to ekologiczne przesłanie ale już mocno rozmyte no i przede wszystkim - masa efektów specjalnych. "Autor stworzył rozległy, baśniowy świat i zaludnił go magicznymi istotami" - tylko po co? Taki hamburger - nieźle smakuje, dostarcza masy kalorii, ale nie ma żadnych wartościowych składników. Nawet napisane to jest tak, byleby tylko przekazać treść, językiem czysto użytkowym.

Półkę "literatura młodzieżowa" zapełniają niemal w całości cykle fantasy. Harry Potter, Atramentowe Serce, Zwiadowcy, Baśniobór, Tunele, Mściciele, Ugryzione, Nadgryzione, Przeżute i Wyplute, Eragony, Wampiraci...*

A gdzie się podziali bohaterowie podobni do czytelników, przeżywający prawdziwe życie w prawdziwym świecie? (Tak, wiem, jest Felix, Net i Nika. Jest Mikołajek wiecznie żywy i armia klonów Mikołajka. I... ? Coś jeszcze? Cokolwiek?)

Klub siedmiu przygód, Niziurski, Nowacka, Ożogowska, Bahdaj, Pan Samochodzik, Dzika Mrówka - książki mojego dzieciństwa opowiadały o bohaterach z szóstej, siódmej klasy rzeczywistej szkoły, dzieciaki przeżywały przygody podczas wakacji w istniejących miejscach, wizyty u ciotki, buszowania po okolicznych ruinach, jeździły autostopem, robiły kawały nauczycielom, zakochiwały się i uciekały z domu i jakoś nie potrzebowały do tego magicznych światów, Bahumatów, golemów, satyrów, Tego-Którego-Imienia się nie wymawia, zwichrowanej niby-średniowiecznej Europy gdzie Skandynawię dla zmyłki nazwano Skandią a Niemcy zamaskowano sprytnie pod nazwą Teutonia. Nam wystarczał stary marynarz mieszkający w sąsiedztwie, poniemiecka ruina, wstrętny nauczyciel, żeby "się zadziało". To wszystko, co działo się w tych książkach, mogło przydarzyć się nam, a jeśli się nie przydarzało to tylko dlatego, że akurat mieliśmy pecha.

Czy naprawdę dzisiejsze dzieci, żeby utożsamić się z bohaterem, przeżyć z nim przygodę i zastanowić się nad jakimś swoim problemem, koniecznie potrzebują tych tandetnych fantastycznych dekoracji? Czy dorastanie trzeba koniecznie przeżyć w magicznej szkole, pierwszą gimnazjalną miłość obowiązkowo w ramionach wampira/upadłego anioła/wilkołaka a przygodę tylko w otoczeniu wróżek i goblinów? Czy musimy je uczyć, że książka to przede wszystkim efekciarska ucieczka od codzienności?

Muszę wziąć moje dzieci za ręce i spokojnie, nie oglądając się za siebie, wyprowadzić je z Baśnioboru zanim Strażnik się zorientuje. Muszę z tego Baśnioboru uciec do krainy rzeczywistości. Zanim Baśniobór nas pochłonie i zamieni w jakieś półmagiczne, otępiałe stwory konsumujące kolorową papkę.

Liczę na Waszą pomoc w ucieczce.

---

*Niektóre może są i niezłe. Pojedynczo. Tak, przyznaję z góry, że HP jest arcydziełem, o czym najlepiej świadczą miliony sprzedanych egzemplarzy i miliony zaczytanych ośmiolatków. Nie będę się o to kłócić :)